BackLadies' mock
قەیسە کوژە

Latin: - Cardamine Pratensis
English: - Ladies' mock
قەیسە کوژە 

دڕەیلە، دڕەیلە باخیی، گیایەکە لە بنەماڵەی Cruciferae کە گوڵێکی رەنگین دەگرێ و بالای تا ٢٠ سانتیمیتر بەرز دەبێ. ئەم گیایە بەرێکی فندقی و بچووک دەگرێ.
لە کتێبەکەی بەڕێز ئەمیر ئەمینی "فرهنگ گیاهان دارویی" لە لاپەڕەی ٥٩دا لە سەر ئەم گیایە دەنووسێ: ئەم گیایە بە پێی چیرۆکی کۆنی کوردیی لەیلێ و مەجنوون، لەیلێ مەجنوونی بەم گیایە هەڵخڵەتاند بە ئەوەی نەیتوانی جارێکیتر بیبینێ و بە پێی بەسەرهاتی ئەم چیرۆکە لەیلێ لە کوێستان مەجنوون دەبینێ و مەجنوون سەری لە سەر ڕانی لەیلێ دادەنێ و خەو دەیباتەوە، لەیلێش کە سەیر دەکا دەبینێ ئەوا رۆژ خەریکە تەواو دەبێ و تاریک دادێ، هەربۆیە بە ناچاریی گیای قەیسە کوژەی زۆر کۆ دەکاتەوە و لە ژێر سەری مەجنوونی دادەنێ. مەجنوونیش بە خەیاڵی ئەوەی کە سەری هێشتا لەسەر ڕانی لەیلێیە هەتاکوو بەهاری ساڵی داهاتوو خەبەری نابێتەوە. ساڵی داهاتوو کە لەیلێ دیسان دەچێتەوە بۆ کوێستان بینی کە مەجنوون هێشتا خەوتووە، لە خەوی هەڵئەسێنێ. مەجنوونیش وتی ئەو یەک ساڵەم خراپ لێ دەرباز نەبووە و بەلامەوە وەک دوو کاتژمێر بووە و دوو بەیت هۆنراوەی هەورامی دەهۆنێتەوە. لەیلێیش پێی وت کە ئەم گیایە تۆی فریو داوە. هەر بۆیە لە کوردەواریدا پێی دەڵێن "قەیسە کوژە" واتە ناوی فریودەری مەجنوونیان لێ ناوە. لە کوردەواریدا وەک دەرمانی خەمۆکی دێمی دەکەن و دیخۆنەوە.
لەیلێ کاتێک مەجنوونی لە خەودا بینی وتی:
مەجنوونە وێڵە ئاخێز کورە ئـــــــاخێز
دەورت بەر ئامەن سێ پەڕێ و هەرێز
مەجنوونیش لە خەودا:
قەسەم پاخوذانە زاونە مەرگەن
پسە مەزانوو خاوم نەکەردەن
سەیری دڕەیلە بکە.

© Kurdflora 2000 - 2017 in cooperation with Auriolus, contact
-