BackWhithe mustard
تاس‌ئەور

Latin: - Sinapis alba L. - S. dissecta Lag.
English: - Whithe mustard
تاس‌ئەور 

تینە گیا، تاس‌ئەور، خەردڵ، گیایەکە لە بنەماڵەی Cruciferae کە تامێکی توونی هەیە و دەکرێ بە بەهارات و سۆسی لێ دروست دەکرێ.
لە کتێبی "فرهنگ گیاهان دارویی"دا بەڕێز ئەمیر ئەمینی لەسەر تینە گیا دەنووسێ: " فەلسەفەی مێژوویی ئەم گیایە لە کوردستاندا دەگەڕێتەوە بۆ دەورانی ئەشکانی و ساسانییەکان و لەبەر ئەوەی خواردنەکەی تین و گەرمای غەریزەیی یان متابولیسمی لەش دەباتە سەرەوە، لە کوردەواریدا پێی دەڵێن "تین" یان "تینە". لە باشووری شاری پاوە لە سەر کێوی ئاتەشگاوە، بە پێی وتەکانی گەزنەفۆنی یونانی ئاتەشگایەکی گەورە لە دەورانی ئەشکانیەکاندا لە گڕیندا بووە. زەردەشتیەکانی وڵاتی هیندیش لە کتێبی "هورمزد" و هەروەها لە گۆڤاری "هوخت"یشدا باسیان لەو ئاتەشگایانە کردووە. لە "تین"ی ئێستادا بە کەرەستەیەکی نەناسراوی ئاگردوو ئەو ئاگرە بە سوغال سەنگ بەردەوام لە گڕاندا بووە و بڵێسەی لە چەندین کیلومیتر دوورترەوە بینراوە و سەرنجی خەڵکی راکێشاوە و موغەکان کە بە مانای "ئێشک گری ئاگر"ن (نیگابان) لە ناوچەی "زەردۆیی" نیشتەجێ کراون و ساڵێک ١ جار لە "خاراگا" (واژەیەکی پەهلەوییە بە مانای رێوڕەسم و شادی و هەڵپەڕکێ) بۆ بەڕێوەبردنی رێوڕەسمی ئایینی خوەیان لەوێ کۆبوونەتەوە، ئێستا بەرە بەرە ناوی ئەو شوێنە گۆڕدراوە و بووە بە "خانەگا" یان "خانەقا" و لە کتێبی "تاریخ اقوام زاگرس"دا ئەم ئاتەشگایە لە دوای ئاتەشگاکانی "آذر آپادگان" و "آذرگشسب"، پێیان وتووە "آتشکدە Pavmgh"یان پێوتووە کە سێهەمین ئاتەشگا بووە لە دەورانی ساسانییەکاندا. هەروەها لە کتێبی "تاریخ اقوام اشکانی" دا نووسراوە "بلاش" (Blash) ـ دوای کۆ کردنەوەی کێتبەکانی ئەوستا لەم ئاتەشگایەدا لە شوێنێک بە ناوی Pavmogh لە شوێنی نزا و پاڕانەوە (صومعە) کە لە نێو قەڵایەکی پێچاوپێچ، بە ناوی Daille (دایلی) دا بوو، لە نێو سندوقێک زێڕیندا دانران و لێرەدا پاوە بە مانای بنکەی بردەڵانیی موغەکان هاتووە و یان بە مانای شاری کوێستانیی موغەکان کە لە Dilly یان لە زمانی ئێستادا "دێڵێ" Dellee هەڵکەوتووە، ئەم وشە پەهلەوییە و بە مانای قەڵای نێوەوە یە. بەڵام لە کتێبی مێژووی کۆنی یۆنانییەکاندا شوێنی هەماری "بلاش"ی ئەشکانی بە Komad ناوبراوە، کە هەمان Kowmara "کۆمەرە"یە کە ئێستا کەوتووەتە رۆژئاوای شاری پاوە و بە کوردی بە مانای "کۆما" Cowma یان "هەمباری گەنج" دێ کە رەنگە ئەمەش ئەوە بسەلمێنێ کە ئەشکانیەکان لەم شوێنە گەنج (زێڕ و زیو)ەکانی خۆیان شاردبێتەوە.
ناوە زانستییەکەی ئەم رووەکە لە وشەی لاتینی alba وەرگیراوە کە مانی سپی دەدا و ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ رەنگی دەنگە تۆمەکانی ئەم گیایە.
Artnamnet betyder vit och syftar liksom det svenska namnet på de bleka fröna.
بە ئاڵمانی Weiße Senfی پێدەڵێن.
بە سویدی Vitsenap پێدەڵێن.
سەیری خەردەڵ بکە.

© Kurdflora 2000 - 2017 in cooperation with Auriolus, contact
-